Hội nghị Quốc tế về Khoa học vật liệu tiên tiến và Công nghệ nano lần thứ 10 – IWAMSN 2021: Tiếp tục mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới

Từ ngày 4 đến ngày 6/11, tại Khách sạn Pan Pacific Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Khoa học Vật liệu Quốc gia Nhật Bản và Viện CNRS Néel (Pháp) đồng tổ chức Hội nghị Quốc tế về Khoa học vật liệu tiên tiến và Công nghệ nano lần thứ 10 – The 10th international Workshop on Advanced Materials Science and Nanotechnology (IWAMSN 2021).

Quy tụ hàng trăm nhà khoa học ở lĩnh vực khoa học vật liệu

Hội nghị IWAMSN là diễn đàn khoa học quốc tế với sự tham gia của các nhà khoa học quốc tế hàng đầu trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến và công nghệ nano. Đặc biệt, Hội nghị IWAMSN 2021 được thực hiện theo hình thức kết hợp giữa trực tuyến và tại chỗ, với sự quy tụ của hơn 340 nhà khoa học trong lĩnh vực khoa học vật liệu và công nghệ nano, đến từ 21 quốc gia trên thế giới.

Phát biểu khai mạc tại Hội nghị, PGS.TS. Đoàn Đình Phương cho rằng: “Hội nghị IWAMSN được tổ chức 2 năm một lần, đã trở thành một sự kiện quan trọng, là nơi các nhà vật lý, hóa học, khoa học vật liệu, sinh học gặp gỡ, giao lưu trao đổi những vấn đề từ cơ bản đến ứng dụng trong lĩnh vực công nghệ nano và vật liệu tiên tiến”.

Các đại biểu đến dự phiên Khai mạc tại Hội nghị IWAMSN 2021 ngày 4/11/2021.

PGS.TS. Đoàn Đình Phương  khẳng định vai trò sáng lập của GS.VS.Nguyễn Văn Hiệu, kể từ Hội nghị IWAMSN lần đầu tiên, được tổ chức vào năm 2002. Đồng thời, PGS Đoàn Đình Phương gửi lời cảm ơn tới các khách mời, đại biểu từ hơn 20 quốc gia đã tham dự Hội nghị, đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19 vẫn còn diễn biến phức tạp. Thay mặt Ban tổ chức, PGS.TS. Đoàn Đình Phương cảm ơn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng nhiều cơ quan tổ chức khác đã giúp đỡ và tạo điều kiện để Hội nghị được diễn ra hôm nay.

Hội nghị IWAMSN 2021 có 219 nhà khoa học tham gia trực tiếp tại Hội nghị và 122 nhà khoa học tham gia dưới hình thức trực tuyến, với 65 nhà khoa học quốc tế đến từ nhiều quốc gia như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Mỹ, Anh, Úc, Bỉ, Thụy Điển, Ba Lan….Tại Hội nghị có hơn 260 báo cáo khoa học thuộc lĩnh vực công nghệ nano và khoa học vật liệu tiên tiến, đến từ 4 tiểu ban:

(1) Vật liệu điện tử và quang tử - Materials for Electronics and Photonics (MEP);

(2) Vật liệu và thiết bị cấu trúc nano - Nanostructured Materials and Devices (NMD);

(3) Vật liệu kỹ thuật tiên tiến - Advanced Engineering Materials (AEM);

(4) Vật liệu tiên tiến và Công nghệ nano ứng dụng trong Năng lượng, Khoa học Đời sống và Công nghệ Môi trường - Advanced Materials and Nanotechnologies for Energy, Life Science, and Environment Technology (ELE).

Một trong những báo cáo điển hình có thể kể đến là: Nghiên cứu về vật liệu nano phục vụ chuyển đổi CO2 thành các chất hữu cơ bằng năng lượng tái tạo như một nguồn năng lượng dự trữ của GS. Marc Fontecave – thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, trong bối cảnh chỉ vài ngày trước đó, hơn 120 lãnh đạo quốc gia có phiên thảo luận về các giải pháp chống biến đổi khí hậu tại COP26 diễn ra ở Glasgow, Scotland, Vương quốc Anh. Quá trình chuyển hóa CO2 là một quá trình phức tạp có thể được kiểm soát bằng các chất xúc tác đặc biệt. Công nghệ nano và vật liệu tiên tiến đóng vai trò quan trọng trong tìm kiếm, thiết kế và chế tạo các chất xúc tác mới ổn định, hiệu quả cho chuyển hóa CO2 và đưa công nghệ này thành giải pháp chiến lược trong công nghiệp.

Một báo cáo đáng chú ý khác của GS. Kazuhito Hashimoto – Chủ tịch Viện Khoa học vật liệu Quốc gia Nhật Bản (NIMS) về những thành tựu của các nhà khoa học Nhật Bản trong lĩnh vực Tin học Vật liệu (Materials Informatics) – lĩnh vực tích hợp giữa khoa học vật liệu (lý thuyết và thực nghiệm), khoa học dữ liệu, và khoa học tính toán. Theo GS. Hashimoto, Tin học vật liệu đang giúp giải quyết các thách thức xã hội thông qua đổi mới vật liệu tại NIMS. Gần đây, chính phủ Nhật Bản đã công bố “Chiến lược tăng cường sức mạnh đổi mới trong lĩnh vực khoa học vật liệu”, nhằm mục đích tăng cường khả năng cạnh tranh của đất nước trong ngành công nghiệp và khoa học vật liệu bằng Tin học vật liệu.

Báo cáo của TS. Nguyễn Văn Chúc, Viện Khoa học vật liệu – VAST cho thấy, bằng phương pháp lắng đọng hơi hóa học nhiệt dưới áp suất thấp, đã chế tạo thành công các màng mỏng lai giữa graphene (cấu trúc carbon hai chiều chỉ dày một lớp nguyên tử) và ống nano carbon (CNT) ứng dụng để làm điện cực cho các cảm biến điện hóa phát hiện các chất độc như asenic (As) và plyphosate (GLY). Với diện tích bề mặt hoạt tính cao hơn 1,7 lần so với các điện cực trần, cảm biến GLY cho thấy giới hạn phát hiện (LOD) chỉ khoảng 0,08 ppb trong phạm vi nồng độ lớn 1000 ppb. Những phát hiện này cung cấp một cách tiếp cận đầy hứa hẹn để phát triển các hệ thống cảm biến điện hóa đa chức năng mới nhằm giám sát môi trường và chẩn đoán y sinh.

Hội nghị IWAMSN 2021 mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới

Trong khu vực ASEAN, các nước đã chú trọng phát triển Công nghệ Nano (CNNN) là Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Tại Indonesia, vào năm 2004 các nhà khoa học hàng đầu của nước này đã đề xuất với Bộ Nghiên cứu và Công nghệ quốc gia (SMRT) chủ trương đầu tư cho sự phát triển CNNN. Tại Malaysia, bắt đầu từ năm 2001, Bộ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới (MOSTI) đã xếp hạng CNNN vào loại “nghiên cứu có tính chiến lược” trong kế hoạch nghiên cứu khoa học do MOSTI quản lý. Tại Philippines, từ năm 2004, Bộ Khoa học và Công nghệ (DOST) bắt đầu tài trợ cho đề tài nghiên cứu về CNNN. Tại Thái Lan, việc nghiên cứu về CNNN cũng được khởi động một vài năm sau khi Sáng kiến quốc gia về Công nghệ nano (NNI) của Hoa Kỳ được công bố năm 2000.

So với nhiều nước trong khu vực ASEAN, Việt Nam bắt đầu nghiên cứu khoa học và công nghệ nano sớm hơn. Tại Hội nghị Vật lý chất rắn toàn quốc lần thứ II tại Đồ Sơn tháng 7/1997, GS. VS. Nguyễn Văn Hiệu đã báo cáo về sự hình thành một hướng nghiên cứu mới đầy triển vọng trong vật lý chất rắn là vật lý nano và kêu gọi giới vật lý chất rắn nước ta hãy bắt đầu ngay việc nghiên cứu vật lý nano. Nhận thấy xu hướng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực CNNN diễn ra rất mạnh mẽ và cộng đồng khoa học Việt Nam cần tích cực tìm kiếm các đối tác nước ngoài để phát triển nghiên cứu và đào tạo, GS. VS. Nguyễn Văn Hiệu đã tổ chức Hội nghị quốc tế về Khoa học vật liệu tiên tiến và Công nghệ nanô (International Workshop in Advanced Materials Science and Nanotechnology - IWAMSN). Từ đó đến nay, IWAMSN được tổ chức hai năm một lần, IWAMSN lần thứ 9 được tổ chức tại thành phố Ninh Bình và Hội nghị lần thứ 10 (IWAMSN 2021) vừa được tổ chức tại khách sạn Pan Pacific, Hà Nội với sự tham gia của hàng trăm chuyên gia trong nước và quốc tế trong lĩnh vực này.

Uy tín của Hội nghị IWAMSN đã được khẳng định. Tại IWAMSN 2021, GS Marc Fontecave, thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, là diễn giả trình bày tại phiên toàn thể của Hội nghị. Ông đánh giá cao sự thành công của Hội nghị và cảm thấy vinh dự khi được mời báo cáo tại IWAMSN 2021 năm nay.

GS. Peter Lievens, trực tuyến từ Đại học Leuven, Vương quốc Bỉ, chia sẻ rằng ông rất vui khi được tham gia Hội nghị 2021. Ông đã trao đổi với các đồng nghiệp tại Việt Nam và các nước về kết quả nghiên cứu của mình. GS Lievens cũng bày tỏ mong muốn được tham dự trực tiếp tại Hội nghị IWAMSN lần thứ 11. TS. Yamaguchi Takahide, Viện Khoa học vật liệu quốc gia Nhật Bản, đã gửi lời cảm ơn và chúc mừng tới Ban tổ chức đã tổ chức một hội nghị có ý nghĩa lớn giúp tập hợp, gắn kết và thúc đẩy nghiên cứu về khoa học vật liệu tiên tiến và công nghệ nano trong thời điểm khó khăn do dịch bệnh covid-19. TS. Shiva Udachan là một nhà khoa học trẻ từ Đại học Rani Channamma, Ấn Độ, cho biết Hội nghị được tổ chức rất chu đáo với sự tham gia của nhiều nhà khoa học uy tín từ khắp thế giới. Tham gia hội nghị IWAMSN 2021 và được giới thiệu kết quả nghiên cứu của mình dưới hình thức trực tuyến, TS. Udachan cảm thấy rất hữu ích đối với công việc nghiên cứu của mình.

Rất nhiều ý tưởng khoa học đã được hiện thực hóa thông qua những hợp tác quốc tế xuất phát từ các Hội nghị IWAMSN trước. Hiện nay, khi khoa học vật liệu tiên tiến và công nghệ nano đã và đang từng bước giải quyết những vấn đề mang tính đa lĩnh vực, liên ngành như chống biến đổi khí hậu, giảm phát thải carbon, thì việc hợp tác quốc tế càng trở nên cần thiết.

Kiều Anh (Theo isi.vast.vn)